Τούσιας (Θανάσης) Μπότσαρης

 

Θανάσης (Τούσιας)  Μπότσαρης, υιός (1792–1827)

Για να αποσαφηνιστούν οι ασάφειες που προκαλούν σύγχυση, μεταξύ "Τούσια" (Δημήτρη) πατέρα και γιου "Τούσια"  βαπτισμένου Θανάση.

Ο γιος του Τούσια (Δημήτρη ) γεννήθηκε δύο μήνες μετά τον αναπάντεχο θάνατο του πατέρα του (το 1792). 

Βαφτίστηκε Αθανάσιος, επειδή όμως μεγάλωσε ορφανός, χωρίς να γνωρίσει τον ένδοξο πατέρα του που είχε μόλις σκοτωθεί, η οικογένεια και η φάρα του έδωσαν το παρατσούκλι του πατέρα του (Τούσιας) για να τιμήσουν τη μνήμη του μεγάλου οπλαρχηγού.

Έτσι, έμεινε στην ιστορία των μαχών του 1821 ως «Τούσιας Μπότσαρης», με αποτέλεσμα πολλοί μεταγενέστεροι συγγραφείς να νομίζουν λανθασμένα ότι το βαφτιστικό του όνομα ήταν επίσης Δημήτριος ή Τούσιας.

Αυτού του είδους τα λάθη συμβαίνουν χωρίς να εμβαθύνουν στα γενεαλογικά δέντρα των σουλιώτικων οικογενειών, όπου τα υποκοριστικά και τα προσωνύμια (παρατσούκλια) αντικαθιστούσαν πλήρως τα επίσημα ονόματα στην καθημερινή χρήση.

          Κατά την πρώτη περίοδο της Επανάστασης, ο Θανάσης έδρασε ως ο πιο έμπιστος υπαρχηγός και «δεξί χέρι» του Μάρκου Μπότσαρη. Πολέμησε μαζί του σε όλες τις μεγάλες μάχες στην Ήπειρο και τη Δυτική Στερεά Ελλάδα.

Ο Τούσιας μαζί με τον Νάση Κουτσονίκα και τον Γιάννη Μπαϊραχτάρη, ξαδέρφια του Μάρκου, ήταν οι κατάσκοποι του Μάρκου στο Κεφαλόβρυσο, οι οποίοι πήγαν μέρα μεσημέρι στο στρατόπεδο των Τουρκαλβανών, είδαν τις σκηνές των αξιωματικών και του διοικητή  Μουσταή πασά, πήραν πληροφορίες και έμαθαν το νυχτερινό σύνθημα για να μπουν από την είσοδο την νύχτα όπως και έγινε. Υπάρχει μεγάλη άγνοια ακόμα και σήμερα ότι τα συνθήματα εκείνο το βράδυ ήταν τρία και όχι ένα. Το σύνθημα για τους τουρκαλβανούς που θα έμπαιναν μέσα την νύχτα ήταν: Σύνθημα «Γκούρι», παρασύνθημα «θίκα». Πηγή:  Ο ηρωικός θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη

Στη θρυλική νυχτερινή έφοδο κατά των δυνάμεων του Μουσταή Πασά στο Καρπενήσι, ο Τούσιας (Θανάσης) βρισκόταν στο πλευρό του Μάρκου.

Από τον Γάλλο διπλωμάτη και συγγραφέα Πουκεβίλ  της μάχης προς κατάληψη της Άρτας, τον Νοέμβριο τού έτους 1821, περιγράφεται το εκπληκτικό προσωπικό κατόρθωμα τού φημισμένου Αθανασίου -«Τούσια»- Δ. Μπότσαρη (πρωτοξάδελφου του Μάρκου), ο οποίος εισέβαλε ολομόναχος σε ένα «πυργόσπιτο» όπου ήσαν οχυρωμένοι πολυάριθμοι Τουρκαλβανοί, οι οποίοι στην «θέα του» και στο άκουσμα της εισβολής του, «πηδούσαν» απ’ τα παράθυρα για να μην τον αντιμετωπίσουν!

Την επομένη ημέρα, οι Αλβανοί αρχηγοί έστειλαν αγγελιοφόρο στον Μάρκο και ζήτησαν -«μπέσα για μπέσα»- να τους επισκεφθεί ο Τούσιας  στο στρατόπεδό τους γιατί ήθελαν να τον γνωρίσουν από κοντά. Θαρραλέα εκείνος τούς επισκέφθηκε και εκείνοι, καμαρώνοντας το λεβέντικο παράστημά του, τον γέμισαν πολύτιμα δώρα, προσφορά στην παλληκαριά του!

Όταν ο Μάρκος Μπότσαρης δέχτηκε τη θανάσιμη σφαίρα στο κεφάλι, ο Τούσιας ήταν εκείνος που, μέσα στο σκοτάδι και τα πυρά, σήκωσε τον νεκρό ξάδελφό του στους ώμους του, μαζί με τον άλλον ξάδερφο του Μάρκου, τον Νάση Κουτσονίκα, κατάφεραν να μεταφέρουν το σώμα του Μάρκου μακριά από το πεδίο της μάχης, εμποδίζοντας τους Οθωμανούς να το σκυλεύσουν, γεγονός που θα κατέρρεε το ηθικό των Ελλήνων.

Μετά τον θάνατο του Μάρκου, ο Τούσιας συνέχισε τον αγώνα με δικό του στρατιωτικό σώμα.

Η Διοίκηση αναγνώρισε την προσφορά του και του απένειμε τον βαθμό του Αντιστράτηγου.

Κλείστηκε μαζί με τους υπόλοιπους Σουλιώτες στην πολιορκημένη πόλη. Κατά τη δραματική νύχτα της εξόδου, ο Τούσιας ηγήθηκε ενός τμήματος της φρουράς και κατάφερε να διασπάσει τις γραμμές των πολιορκητών με το σπαθί στο χέρι, σώζοντας τους άνδρες του και καταφεύγοντας στην Αττική.

Μετά το Μεσολόγγι, ενώθηκε με τα στρατεύματα του Γεωργίου Καραϊσκάκη που πολεμούσαν για την απελευθέρωση της Αθήνας.

Στις 23 Απριλίου 1827, κατά τη διάρκεια της καταστροφικής μάχης του Φαλήρου (της Ανάληψης), ο Θανάσης (Τούσιας) Μπότσαρης έπεσε ηρωικά μαχόμενος, την ίδια ακριβώς ημέρα που υπέκυψε στα τραύματά του και ο αρχηγός Γεώργιος Καραϊσκάκης.

Η ιστορική σκηνή, όπως την περιγράφει ο αγωνιστής και ιστοριογράφος Νικόλαος Κασομούλης στα «Στρατιωτικά Ενθυμήματά» του, εκτυλίχθηκε τη στιγμή που το ελληνικό πεζικό είχε κυκλωθεί από το πανίσχυρο οθωμανικό ιππικό του Κιουταχή και η μάχη είχε πλέον χαθεί, μετατρεπόμενη σε σφαγή.        Ο Θανάσης (Τούσιας) Μπότσαρης, βλέποντας την ολοκληρωτική καταστροφή, κατάφερε αρχικά να διασπάσει τον κλοιό των Τούρκων ιππέων και να φτάσει ζωντανός μαζί με ελάχιστους διασωθέντες προς την παραλία, όπου βρίσκονταν τα ελληνικά πλοιάρια. Όταν όμως γύρισε το βλέμμα του, είδε τους λιγοστούς άνδρες που είχαν γλιτώσει να τρέχουν πανικόβλητοι για να σωθούν, ενώ οι περισσότεροι Σουλιώτες και άλλοι σύντροφοί του (ανάμεσά τους και ο έτερος ήρωας Ιωάννης Νοταράς) είχαν ήδη πέσει νεκροί ή μάχονταν μέχρι εσχάτων μέσα στον κάμπο.

Τότε, κυριευμένος από ντροπή και περηφάνια, γύρισε στους διασωθέντες και τους είπε την ιστορική φράση:

«Με εσάς εδώ θα σωθώ εγώ; Καλύτερα να πάω να χαθώ με αυτούς που σκοτώθηκαν!»

Αμέσως μετά, έστρεψε την πλάτη του στη θάλασσα και στα πλοιάρια, τράβηξε ξανά το σπαθί του και όρμησε ολομόναχος πίσω στην καρδιά της μάχης, εναντίον του εχθρικού ιππικού. Πολέμησε με μανία μέχρι που κυκλώθηκε και κομματιάστηκε από τους εχθρούς.

Το επεισόδιο αυτό διασώθηκε από τους ελάχιστους που κατάφεραν να επιβιβαστούν στα πλοία και να ακούσουν τα τελευταία του λόγια. Καταγράφηκε στα «Ενθυμήματα Στρατιωτικά» του Κασομούλη, ο οποίος αποτύπωσε τον συγκλονισμό του στρατοπέδου για τον χαμό του.

Μετά την καταστροφή, το σώμα του Τούσια Μπότσαρη περισυλλέχθηκε και μεταφέρθηκε στην Σαλαμίνα, όπου τάφηκε με ανώτατες στρατιωτικές τιμές. Μάλιστα, με επίσημη διαταγή των αρχηγών Ρίτσαρντ Τσωρτς και Τόμας Κόχραν, ο τάφος του τοποθετήθηκε δίπλα στον τάφο του Γεωργίου Καραϊσκάκη (στον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου στη Σαλαμίνα), ως ύστατη αναγνώριση της απαράμιλλης αυτοθυσίας του.

Αυτή η λεπτομέρεια είναι το ιδανικό κλείσιμο για το άρθρο σας, καθώς αποδεικνύει ότι ο Τούσιας Μπότσαρης δεν διέθετε απλώς το όνομα του πατέρα του, αλλά είχε κληρονομήσει στο ακέραιο και τη σουλιώτικη περιφρόνηση προς τον θάνατο.

Σωτήρης Λ. Δημητρίου

"Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια" τομ.ΙΖ΄,

ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ